Virtual U (www.virtual-u.org) เป็นเกมซิมูเลชั่นที่จะทำให้คุณเข้าใจและเห็นใจผู้บริหารมหาวิทยาลัยมากขึ้น ใครเคยเล่นเกมสร้างเมืองอย่าง SimCity มาแล้วคงพอนึกภาพออกแต่แทนที่จะบริหารเมืองทั้งเมือง หน้าที่ของคุณคือบริหารมหาวิทยาลัยให้เจริญก้าวหน้าในมิติต่างๆ

เกมอะไร?
      Virtual U (www.virtual-u.org) เป็นเกมซิมูเลชั่นที่จะทำให้คุณเข้าใจและเห็นใจผู้บริหารมหาวิทยาลัยมากขึ้น ใครเคยเล่นเกมสร้างเมืองอย่าง SimCity มาแล้วคงพอนึกภาพออกแต่แทนที่จะบริหารเมืองทั้งเมือง หน้าที่ของคุณคือบริหารมหาวิทยาลัยให้เจริญก้าวหน้าในมิติต่างๆ เช่น ปรับปรุงคุณภาพการเรียนการสอน ผลิตงานวิจัยคุณภาพสูง และในเมื่อความสำเร็จเหล่านี้ไม่มีทางได้มาฟรีๆ ก็แปลว่าอธิการบดีหน้าจอต้องสามารถบริหารต้นทุนและหาเงิน (ทั้งจากค่าเล่าเรียนและกิจกรรมอื่นๆ) ไปพร้อมกันด้วย

       
 เล่นยังไง?  
      เกมนี้ต้องใช้เวลาลองผิดลองถูกและอ่านคู่มือ (ดาวน์โหลดได้จากเว็บของเกม) พอสมควร เพราะเป็นเกมวางนโยบาย ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นเวลาตัดสินใจอะไรลงไปอาจมองไม่เห็นทันทีจนกว่าจะผ่านไประยะหนึ่ง แต่เมื่อเข้าใจวิธีเล่นและตัวเลือกหลักๆ แล้วก็ไม่ยาก เราสามารถเลือกเล่นแบบ ‘เกมเปิด’ (open-ended play) ที่ไม่มีเป้าหมายตายตัว หรือเล่นแบบ scenario จากตัวเลือก 10 ตัวที่กำหนดเป้าหมายและระยะเวลาชัดเจน เช่น ถ้าเลือก scenario ชื่อ ‘ขึ้นเงินเดือนอาจารย์’ ตอนต้นเกมเราจะได้รับจดหมายระบุว่า ‘ขอให้ขึ้นเงินเดือนอาจารย์ไม่ต่ำกว่า 14% ภายใน 10 ปี’ 

      Virtual U จำลองการบริหารจัดการมหาวิทยาลัยใน 5 มิติใหญ่ๆ ได้แก่ ทรัพยากรและการเงิน วิชาการ อัตราการสมัครเรียน กิจกรรมต่างๆ และดัชนีชี้วัดผลการดำเนินงาน เมื่อเราตัดสินใจแต่ละครั้งนาฬิกาก็จะเดิน ดังนั้นจึงต้องวางแผนให้ดีว่าจะทำอะไรบ้างในปีงบประมาณแต่ละปี เมื่อถึงสิ้นปี คณะกรรมการจะส่งจดหมายแจ้งมาการประเมินผลงานประจำปีในด้านต่างๆ เช่น จำนวนเงินที่ระดมจากศิษย์เก่าได้ ระดับขวัญกำลังใจของคณาจารย์ และชื่อเสียงของสถาบัน ตลอดจนงบกำไรขาดทุนและงบดุลของมหาวิทยาลัย ปฏิทินจะหมุนเข้าสู่ปีใหม่หลังจากที่เราตั้งเป้ารายได้และค่าใช้จ่ายสำหรับปีต่อไป เมื่อครบตามเวลาที่กำหนดในเป้าหมาย scenario (เช่น สิบปี) เกมก็จะคำนวณคะแนนรวมให้ดูว่าทำผลงานได้ดีแค่ไหน จะมีชื่อติด Hall of Fame หรือไม่

 สอนอะไร? 
      ใครที่อยากรู้ว่ามหาวิทยาลัยดำเนินกิจการอย่างไรจะได้ประโยชน์เต็มที่จาก Virtual U โดยเฉพาะวิธีการสร้างสมดุลระหว่างความต้องการของผู้มีส่วนได้เสียฝ่ายต่างๆ (เช่น นักศึกษาไม่อยากจ่ายค่าเล่าเรียนสูงเกินไป ในขณะที่อาจารย์อยากได้เงินเดือนสูงๆ) การตัดสินใจแทบทุกเรื่องมีทั้งด้านบวกและลบไม่ต่างจากในโลกจริง เช่น ถ้าเราเลือกจ้างอาจารย์ ‘เลือดใหม่’ และฟูมฟักผู้บริหารสถาบัน ก็ต้องยอมรับว่าค่าใช้จ่ายจะสูงขึ้นและความเป็นเลิศทางวิชาการอาจด้อยลง (คงเพราะอาจารย์มัวแต่ยุ่งอยู่กับการบริหารจนไม่มีเวลาผลิตงานวิชาการดีๆ) ข้อมูล ตัวแปร และสูตรต่างๆ ที่ขับเคลื่อน Virtual U ล้วนเป็น ‘ของจริง’ เพราะสังเคราะห์จากงานวิจัยด้านการศึกษาและฐานข้อมูลของหน่วยงานรัฐชื่อ National Center for Education Statistics นอกจากโมเดลการศึกษาจะดีแล้ว โมเดลธุรกิจ การบัญชี และการเงินในเกมก็ดีมากด้วย สมกับที่เป็นผลงานของ เทรเวอร์ ชาน นักออกแบบเกมชาวฮ่องกงผู้อยู่เบื้องหลังเกมสุดคลาสสิกชื่อ Capitalism Plus

 สนุกยังไง? 
      กราฟฟิกและรูปแบบที่เรียบง่ายประกอบกับโมเดลการจัดการและเศรษฐศาสตร์ที่ ‘ย่อส่วน’ โลกจริงได้ดีเยี่ยม ทำให้ Virtual U เป็นเกมที่สมจริงจนใช้สอนผู้บริหารมหาวิทยาลัยได้สบาย (ซึ่งนั่นก็เป็นจุดมุ่งหมายหลักของเกม) แต่คนธรรมดานอกรั้วมหาวิทยาลัยที่สนใจวิธีการผลิตและบริหาร ‘สินค้าสาธารณะ’ อย่างการศึกษาก็น่าจะสนุกกับเกมนี้ไม่น้อย เพราะได้ ‘เล่น’ กับตัวเลือกและตัวแปรจำนวนมาก และฝึกรับมือกับเหตุไม่คาดฝัน แม้จะต้องศึกษาวิธีเล่นก่อน ผู้เขียนก็เชื่อว่าจะได้รับความสนุกและสาระอย่างคุ้มค่า