คนถ่ายภาพหลายคนรวมทั้งข้าพเจ้า คิดว่าบทบาทของช่างภาพที่แท้จริงคือการเก็บช่วงเวลาแห่งปรากฏการณ์ที่กำลังอุบัติขึ้น ณ ช่วงเวลาหนึ่งให้กลายเป็นอมตะ ภาพของช่างภาพต้องปลุกเร้าความทรงจำ ณ ห้วงเวลานั้นอย่างเที่ยงตรง...

    ข้าพเจ้ายังจำบทสนทนาครั้งหนึ่งเกี่ยวกับภาพที่ถูกตกแต่งโดยโฟโต้ช็อปได้ ภาพที่ตกเป็นเป้าการวิจารณ์คือ ภาพรับปริญญาที่มีโทนสีเขียวจัด ภาพมี grain เล็กน้อยคล้ายหลุดมาจากฟิล์ม แต่กล้องที่เขาใช้ไม่ใช่ฟิล์ม มันคือกล้องดิจิตอลซึ่งหากถ่ายปรกติย่อมไม่ได้ผลลัพธ์เช่นนี้ คำวิจารณ์ของเขาคือ ภาพนี้ไม่สะท้อนความจริง

    ในห้วงความคิดแรกสำหรับข้าพเจ้า ไม่มีอะไรชวนให้โต้แย้งสำหรับข้อเสนอนี้ เพราะค่านิยมทั่วไปเชื่ออยู่แล้วว่าการโกหกเป็นบาป ยิ่งถ้าโกหกด้วยภาพถ่ายยิ่งบาปหนัก ข้อนี้อาจจะมาจากประวัติศาสตร์ของภาพถ่ายแต่เริ่มแรกที่ใช้ถ่ายทอดความจริงในแวดวงวิทยาศาสตร์ การใช้กล้องเพื่อโกหกจึงทำลายความขลังแห่งอุปกรณ์นี้อย่างยิ่ง

    แต่ในห้วงความคิดที่สอง ภาพของเหล่าช่างภาพที่เซ็ตฉาก ทำสตูดิโอ ตลอดจนช่างภาพแนวเซอร์เรียลทั้งหลาย ล้วนทำให้ข้าพเจ้าต้องคิดใหม่เกี่ยวกับประเด็นนี้ทั้งหมด

    ช่างภาพทั่วๆ ไปเองก็คุ้นเคยกับการแต่งฉาก จัดมุมกล้อง อันที่จริงถ้าช่างภาพผู้ใดที่ไม่รู้จักการจัดการองค์ประกอบภาพเหล่านี้ก็ไม่สมควรจะถูกเรียกว่าช่างภาพอยู่แล้ว ภาพที่เห็นจึงไม่ใช่ว่าเกิดจากความคิดฉับพลัน อยากถ่ายเมื่อใดก็ได้ แต่เกิดจากการวางแผนในระดับหนึ่งง

    เมื่อช่างภาพวางแผนที่จะถ่ายภาพใดๆ สิ่งที่หนีไม่พ้นคือ ความคิดและมโนทัศน์ที่ผูกติดมากับการวางแผนนั้น ทำให้ภาพนั้นไม่ใช่ภาพของบรรยากาศอันบริสุทธ์ ณ ช่วงเวลานั้นอีกต่อไป ผลงานที่ออกสู่สายตาคนอื่นต้องถูกตรวจสอบด้วยคำถามว่า ทำไมต้องถ่ายภาพของคนนี้ มุมนี้ เวลานี้ ที่นี่ ฯลฯ คำตอบย่อมหนีไม่พ้นค่านิยมบางอย่างของคนถ่ายภาพ

    ภาพที่เห็นจึงไม่ใช่ความจริงมาแต่ไหนแต่ไร แต่มันคือที่ชุมนุมของสัญลักษณ์ที่สื่อคุณค่าเชิงวัฒนธรรม สังคมที่สอดคล้องกับคนถ่ายภาพ

    ดังนั้น จะถ่ายแบบไหน ตัดต่อยังไง ก็ไม่ใช่ประเด็นที่จะชี้วัดความเป็นคนถ่ายภาพอยู่แล้ว ทั้งยังไม่ใช่ประเด็นที่มาใช้ตัดสินคุณภาพของภาพด้วย

    แต่ปัญหายังไม่จบ เพราะเรายังไม่รู้ว่าการถ่ายภาพของคนที่รักการถ่ายภาพ แตกต่างจากการถ่ายภาพของตำรวจที่ทำการเก็บหลักฐาน หรือต่างจากคนถ่ายภาพทั่วๆ ไปที่อยากเก็บภาพกับป้ายสถานที่ท่องเที่ยวเพื่อโอ้อวดประสบการณ์วันหยุดอย่างไร คนที่รักการถ่ายภาพอาจมีความพิเศษตรงที่สามารถใช้สัญลักษณ์ทางภาพได้หลากหลายกว่าคนทั่วไป บิดเบือนความจริงที่เกิดจากสถานการณ์ได้มากกว่าความสามารถของคนถ่ายภาพทั่วไป

    กลายเป็นว่า จากที่เคยเข้าใจว่าช่างภาพคือนักหยุดห้วงเวลา นักเก็บเกี่ยวประสบการณ์ บัดนี้ ชื่อที่น่าจะเหมาะสมกว่าน่าจะเป็น นักบิดเบือนประสบการณ์ด้วยภาพถ่าย เสียแล้ว